14 jun 2026 om 13:42Update: 12 min. geleden2.860 kinderen die vanwege de levensbeschouwing van hun ouders niet naar school hoefden, moeten alsnog de schoolbanken in. Veel van hen krijgen momenteel thuisonderwijs. Veel NU.nl-lezers reageerden kritisch op die keuze of hadden vragen.

Een voormalig thuisonderwijskind en -ouder leggen hun keuze en werkwijze uit.Vanya Hofmann (21, als kind te zien op de foto hierboven) studeert wiskunde en kreeg tot aan haar vwo-examen thuisonderwijs. Vanwege hun christelijke geloofsovertuiging en de vele reizen die zij maakten, vonden haar ouders geen enkele school geschikt voor hun kinderen."Ze wilden ons bepaalde waarden meegeven", zegt Hofmann.

"Zoals dat er in de wereld méér is dan alleen het leven hier, en dat je in de wetenschap terugziet dat bepaalde dingen geschapen zijn."Haar thuisonderwijs was gestructureerd met een weekplanning vol vakken en opgaven, schoolboeken (die "lang niet altijd christelijk waren"), en toetsen die meestal afkomstig waren van zo'n lesmethode."Het was onderwijs op maat.

Als ik moeite had met een bepaald vak, deden we het rustiger aan. Andersom ging ik juist sneller door de stof. Dat vond ik echt een voordeel."Lerarenopleiding 'niet nodig'Hofmanns geloof speelde een wezenlijke rol in haar onderwijs, met veel filosofie en theologie.

"We voerden veel gesprekken over geloofsverdediging: kun je verdedigen dat we in God geloven? Bij wetenschap bespraken we niet alleen hoe het heelal in elkaar zit, maar ook hoe prachtig dat is gemaakt. Bij geschiedenis behandelden we ook veel kerkgeschiedenis."Ze denkt niet dat ze vakken of kennis is misgelopen.

"Niet dat ik weet."Dat haar ouders geen lerarenopleiding hadden gevolgd, was volgens Hofmann niet erg. "Ik denk dat de stof van de basisschool en de onderbouw van de middelbare school prima te doen zijn voor ouders. Daarna werd dat wat lastiger, maar dan leerden ze me bijvoorbeeld onderzoeksvaardigheden aan om zelf iets uit te zoeken."Omgaan met andersdenkendenEn hoe zit het dan met de didactiek, de manier waarop je kennis overbrengt?

Dat is namelijk een belangrijk onderdeel van de lerarenopleiding. "Mijn ouders kennen me al mijn hele leven. Die wisten wel hoe ze met me moesten communiceren."Critici plaatsen vraagtekens bij de sociale ontwikkeling van thuisonderwijskinderen, en of ze zonder klassikaal onderwijs wel leren omgaan met andersdenkenden.

"We mochten met iedereen omgaan, ook andersdenkenden", zegt Hofmann."Die kwamen we geheid tegen, want als we op stap waren raakten mijn ouders altijd met Jan en alleman aan de praat, uit alle hoeken van de samenleving. En in sommige buurten waar we woonden, waren we de enige gelovigen." Hofmann maakte vrienden via haar koor, de jeugdclub van de kerk en in de speeltuin.Hofmann aan de keukentafel terwijl ze les kreeg van haar moeder.Beeld: Vanya HofmannVan onderwijzer naar thuisonderwijzerAnnegreet van der Most (55) heeft twee dochters (20 en 16) en een zoon (18), die elk na een flink aantal jaar thuisonderwijs uiteindelijk regulier onderwijs zijn gaan volgen.

Van der Most was eerder werkzaam als leerkracht in het speciaal onderwijs.Vanwege haar levensovertuiging vond ze geen enkele school geschikt voor haar kinderen. Ze wilde dat talentontwikkeling ("ontdekken wat jou uniek maakt en daarin gestimuleerd worden"), ondernemerschap ("leren over geld en geld verdienen") en dienstbaarheid ("het normaal vinden om voor een ander klaar te staan") een grotere rol speelden in het onderwijs van haar kinderen.De eerste jaren thuisonderwijs bood ze haar kinderen een "rijke leeromgeving" aan, "door middel van lezen en voorlezen, muziek maken en luisteren, creativiteit, natuur, knutselen, en het bezoeken van musea en speeltuintjes", zegt Van der Most.Schoolboeken kwamen er weinig aan te pas.

Naarmate de kinderen ouder werden, groeide de behoefte aan structuur. Het gezin werkte met planningen, lesmethodes en soms de bijbehorende toetsen.Haar drie kinderen hadden elk hun eigen leerstijl. Met name haar oudste dochter had moeite met leren vanwege autisme, dyslexie en dyscalculie.

"Het voordeel van thuisonderwijs was dat ze zich extra kon ontwikkelen in wat haar wel goed af ging: ze had talent voor het omgaan met honden, planten en bloemen, en had een goed technisch inzicht."Nu naar het mbo en het vwoInmiddels volgen Van der Mosts twee oudste kinderen een mbo-opleiding.

De jongste ging, deels om haar vriendinnen vaker te kunnen zien, naar de brugklas en zit nu in het vierde jaar van het vwo.Over de vraag hoe ze haar kinderen leerde omgaan met andersdenkenden, moet Van der Most even nadenken. "Ik denk door het zelf heel normaal te vinden dat er andersdenkenden zijn.

We keken, lazen en deden alles wat los- en vastzat. Daardoor vonden de kinderen het doodnormaal dat mensen verschillen, bijvoorbeeld in huidskleur of seksuele geaardheid."Er is in Nederland geen enkele vorm van toezicht op thuisonderwijs. Van der Most vindt dat niet per se nodig.

"Ik denk dat de meeste ouders liefdevol en capabel zijn. Bij thuisonderwijzers gaan ongetwijfeld dingen mis - en wat is dat erg! - zonder dat die misstanden iets zeggen over thuisonderwijs als geheel."Ze pleit eerder voor ondersteuning dan voor controle. "Vanuit vertrouwen gaan ouders open, durven ze te vertellen waar ze nog niet goed in zijn en vragen ze hulp bij wat ze zelf niet kunnen", stelt ze.Nederlands Jeugdinstituut: onduidelijk hoe het kinderen vergaat"In de discussie over thuisonderwijs spelen verschillende dingen", legt onderwijsdeskundige Eva de Jong van het Nederlands Jeugdinstituut uit.

"Zijn de ouders in staat thuis het onderwijs geven dat nodig is, met de vaardigheden die een docent nodig heeft? En kan een kind zich thuis ontwikkelen zoals op school, met contact met andere kinderen en leren omgaan met andere zienswijzen? En wordt een kind voldoende voorbereid om zelfredzaam de maatschappij in te gaan?" "Dat weten we nu niet, want er is geen toezicht", zegt De Jong.

Buitenlandse onderzoeken die positief zijn over thuisonderwijs, komen uit landen waar wél toezicht is. "Vanuit de ontwikkeling van een kind gezien geldt: een kind is onderdeel van de samenleving. Het is belangrijk dat je leert samenleven met anderen. Je hebt elkaar nodig." "Sommige ouders geven mogelijk heel goed thuisonderwijs, maar andere ouders misschien niet.

Ouders bepalen vanuit hun overtuiging dat thuisonderwijs beter is voor hun kind. Maar of dat ook zo is, weet niemand behalve de ouders zelf. Dus als het goed gaat, is er niets aan de hand. Maar als het niet goed gaat, ziet niemand dat en staat een kind er alleen voor."Kim Einder is zorg- en onderwijsverslaggeverKim schrijft over de grote ontwikkelingen in de Nederlandse gezondheidszorg en het onderwijs.

Wil je je ervaringen delen of heb je nieuwstips of vragen? Mail Kim@nu.nl.