PFAS wordt aangetroffen in alle onderzochte wateren in Friesland. De concentraties liggen vrijwel overal boven de geldende normen voor oppervlaktewater. Wetterskip Fryslân spreekt van een zorgwekkende situatie en roept het Rijk op om snel in te grijpen.Luciano de Graaf17 juni 2026, 21:54Laatste update: 22:15Maak ons je Google-favorietUit onderzoek dat in 2024 en 2025 is uitgevoerd, blijkt dat de zogeheten ‘forever chemicals’ niet alleen aanwezig zijn in grote meren en kanalen, maar ook in de kleinste poldersloten.
Als eerste waterschap in Nederland heeft Wetterskip Fryslân de aanwezigheid van PFAS op provinciaal niveau in kaart gebracht.Op sommige locaties zijn de concentraties extreem hoog. Rond vliegbasis Leeuwarden is sprake van een van de grootste PFAS-vervuilingen van Nederland.
In aangrenzende wateren werden concentraties gemeten die oplopen tot 900 keer boven de norm. De vervuiling heeft zich inmiddels verspreid over een gebied van ruim 1100 hectare.Ook in andere delen van de provincie worden de normen overschreden. In alle onderzochte grotere wateren liggen de concentraties tussen één en tien keer boven de toegestane waarden.
In vrijwel alle onderzochte poldersloten werd bovendien PFOS, een veelvoorkomende PFAS-variant, boven de norm aangetroffen.Ook in grond- en afvalwaterNiet alleen het oppervlaktewater is vervuild. Onderzoek van de provincie Fryslân laat zien dat PFAS structureel aanwezig is in het grondwater, zelfs in diepere bodemlagen.Daarnaast blijkt uit gezamenlijk onderzoek van Wetterskip Fryslân en de Fryske Utfieringstsjinst Miljeu en Omjouwing (FUMO) dat 48 van de 50 onderzochte bedrijven meetbare hoeveelheden PFAS lozen op het riool.Ook trifluorazijnzuur (TFA), een zeer mobiele en nauwelijks afbreekbare PFAS-variant, wordt veel aangetroffen.
Vooral in akkerbouwgebieden zijn verhoogde concentraties gemeten. Volgens het waterschap hangt dat samen met de afbraak van PFAS-houdende gewasbeschermingsmiddelen.‘PFAS zit overal’Dagelijks bestuurslid Monique Plantinga van Wetterskip Fryslân maakt zich grote zorgen over de uitkomsten.„Wat we zien is ronduit zorgwekkend.
PFAS zit overal en vaak in te hoge concentraties in ons watersysteem”, zegt zij. „Deze stoffen verdwijnen niet en blijven zich ophopen. Daardoor komt ook het halen van de Europese waterkwaliteitsdoelen steeds verder onder druk te staan.”Volgens Plantinga dreigen de gevolgen niet alleen voor natuur en waterkwaliteit, maar ook voor de portemonnee van de belastingbetaler. „We verwachten strengere eisen voor afvalwaterzuivering.
Dat betekent forse kosten voor waterschappen, bijvoorbeeld voor sanering en nieuwe zuiveringstechnieken.”Oproep aan Den HaagHet waterschap vindt dat het probleem niet langer alleen regionaal kan worden aangepakt en roept het kabinet op om verantwoordelijkheid te nemen.„Zonder maatregelen worden de problemen alleen maar groter.
Dit kunnen en willen we als waterschap niet alleen oplossen. Het Rijk moet ook zijn verantwoordelijkheid nemen. De PFAS-kraan moet dicht”, aldus Plantinga.Wetterskip Fryslân pleit daarom, samen met andere Nederlandse waterschappen, voor een Europees totaalverbod op PFAS.
Daarnaast wil het waterschap strengere regels en meer toezicht om lozingen door bedrijven te voorkomen.Ook moet er volgens het waterschap een landelijk opruimfonds komen om ernstig vervuilde locaties te kunnen saneren.„Alleen met stevige landelijke en Europese maatregelen kunnen we verdere vervuiling stoppen en ons watersysteem beschermen voor toekomstige generaties.”Lees meer
