Achter de vraag naar de zin van het leven gaat het verlangen naar verbondenheid schuil. We hebben dan ook eerder een gemeenschapscrisis dan een zingevingscrisis, meent theoloog en kunstenaar Birgit Jaarsma.Dit artikel is geschreven doorBirgit JaarsmaGepubliceerd op 13 juni 2026, 08:50Leestijd 3 minZeventien jaar lang zat ik tegenover jonge mensen in mijn behandelkamer.

Achter de angst, de depressie, de uitputting school telkens dezelfde vraag – al werd die zelden hardop gesteld. Niet: wat is de zin van mijn leven? Maar: ziet iemand mij? Hoor ik ergens bij? Is er iemand die mij draagt als het zwaar wordt?Nu ik als pastor werk, hoor ik diezelfde vraag terug.

Steeds meer Nederlanders, vooral jongeren, ervaren leegte en gebrek aan richting. Sipco Vellenga heeft het over een zingevingscrisis, het is ook de titel van zijn recent verschenen boek. Maar zoeken we de crisis op de juiste plaats? Misschien hebben we niet in de eerste plaats een zingevingscrisis, maar vooral een gemeenschapscrisis.Aanvaard worden zonder dat je presteertWant wie zegt op zoek te zijn naar zin, blijkt vaak op zoek naar verbondenheid.

En daarachter schuilt een nog elementairder verlangen: om aanvaard te worden zonder voorwaarden. Niet omdat je iets presteert, maar simpelweg omdat je er bent. Een plek waar je mag falen, twijfelen en opnieuw beginnen zonder je lidmaatschap te verspelen.Dat is een schaars goed geworden.

Bijna elke verbinding is nu een ruil: liefde die verdiend moet worden, waardering die afhangt van prestatie, ergens bij horen dat voortdurend opnieuw moet worden bevochten. Juist naar onvoorwaardelijkheid verlangen mensen het diepst, naar de ervaring dat hun bestaan genoeg is.Eenzaamheid groeitDat is opmerkelijk in een tijd waarin de mogelijkheden om verbonden te zijn groter lijken dan ooit.

Via sociale media staan we voortdurend in contact. Toch groeit de eenzaamheid. Families wonen verspreid, buurten verliezen hun samenhang, geloofsgemeenschappen krimpen. Wat vroeger vanzelfsprekend was, dragen mensen nu alleen.Quote van .Veerkracht ontstaat niet in de mens, maar tussen mensenTegelijk hebben we een sterk geloof ontwikkeld in zelfredzaamheid.

Vastlopen wordt een persoonlijk probleem, kwetsbaarheid een individueel project. Zelfs veerkracht stellen we voor als een spier die je traint. Maar veerkracht ontstaat niet ín de mens, maar tússen mensen – in de ruimte waar iemand werkelijk wordt gezien.In mijn theologisch werk noem ik die dragende ruimte de Oergrond: de bodem die er ook is wanneer je valt.

De Oergrond zegt iets fundamenteel anders dan de prestatiemaatschappij; je hoort erbij omdat je bestaat. Voor wie gelooft draagt zij de naam van God. Maar zij wordt evengoed ervaren in de buurvrouw die trouw langskomt, in de stilte van iemand die naast je zit zonder iets te hoeven zeggen.Ongemakkelijke vraag voor kerkenHier ligt een ongemakkelijke vraag voor de kerken.

Uitgerekend nu mensen verlangen naar onvoorwaardelijke aanvaarding, biedt de kerk vaak het tegenovergestelde. Zij die zou moeten getuigen van genade is in de praktijk maar al te vaak een gemeenschap van voorwaarden geworden. Je moet het juiste geloven, op de juiste manier leven.

Daarmee importeert de kerk precies de prestatielogica waartegen zij zou moeten ingaan. En zij luistert te weinig. Wie aankomt met een open vraag, krijgt een dichtgetimmerd antwoord.De belangrijkste vraag voor kerken is daarom niet: hoe krijgen we mensen weer naar binnen?

Maar: wat missen mensen buiten onze muren, en hoe kunnen wij daar werkelijk aanwezig zijn? Dat vraagt om een verschuiving, van overtuigen naar aanwezig zijn. Want bijna iedereen verlangt naar hetzelfde: gezien worden, gekend worden, ergens thuishoren.Oefenen in samenlevenMisschien moeten we daarom voorzichtig zijn met het woord zingevingscrisis.

Wat mensen missen is niet alleen betekenis, maar de gemeenschap waarin betekenis kan ontstaan. Betekenis groeit zelden in afzondering. Deze tijd vraagt om het herstel van plekken waar mensen weer kunnen oefenen in samenleven. Want mensen vinden de zin van hun bestaan zelden in zichzelf, maar in de ervaring dat hun leven verbonden is met dat van anderen – en met iets dat groter is dan zij kunnen verklaren.Lees ookGeselecteerd door de redactie