Waar de bevolking in rap tempo het vertrouwen verliest in de Verenigde Staten, laat een nieuwe veiligheidsstrategie van het kabinet om met de grillen van Trump om te gaan nog op zich wachten. Opmerkelijk, want de urgentie wordt wel degelijk gevoeld. Slechts één op de tien Europeanen ziet de VS nog als ‘een bondgenoot’, zo bleek deze week uit opinieonderzoek van de Council on Foreign Relations.

Instituut Clingendael peilde dat 70 procent van de Nederlanders niet meer denkt dat de Amerikanen ons zullen verdedigen. In politiek Den Haag is het besef eveneens doorgedrongen dat we ‘wat’ moeten doen tegen kwetsbare ‘afhankelijkheden’. Ook ten aanzien van de VS.

Toch durft op het Binnenhof vrijwel niemand de conclusie die de gemiddelde Europeaan al trok – dat de VS zich niet langer gedraagt als een bondgenoot – ook hardop uit te spreken. Het kabinet noemt de VS nog altijd ‘onze bondgenoot’. De NAVO blijft de ‘hoeksteen’ van ons veiligheidsbeleid.

Toch gaan er binnen Europa wel degelijk stemmen op voor een andere omgang met de bondgenoot. Onlangs luidde EU-buitenlandvertegenwoordiger Kaja Kallas nog de noodklok op een veiligheidsconferentie in Estland. Grootmachten spelen het Europese continent met succes uit elkaar, waarschuwde ze.

Kallas wees naast China en Rusland óók naar de VS. Die wil geen Europese eenheid, legde ze uit. ‘Als we samen optrekken, zijn we even machtig als de Amerikanen, dan staan we sterk.’ De verdeel-en-heers-tactieken van de grootmachten stellen ons voor pijnlijke keuzes, aldus Kallas.

Sprekend over de afhankelijkheid van Chinese grondstoffen kon de EU volgens haar kiezen tussen ‘morfine’ of ‘chemotherapie’. Oftewel doorgaan op de huidige weg, die alleen tijdelijk verdooft. Of een pijnlijke ingreep die de kwaal ook daadwerkelijk wegneemt. Grimmige wereldorde Om los te komen uit de greep van de Amerikaanse president werkt Nederland achter de schermen aan een nieuwe omgangsregeling met de VS.

Naast de al bestaande Rusland- en China-strategie komt de Adviesraad Internationale Vraagstukken onder leiding van voormalig minister Bert Koenders dit najaar met een ‘Amerika-strategie’. De ambtelijke taskforce brengt sinds 2023 de risico’s en ‘strategische afhankelijkheden’ in kaart.

Kort voor de zomer, zo klinkt het bij Buitenlandse Zaken, moet de nieuwe visie op de internationale veiligheid het licht zien. Maar hoe fundamenteel de huidige regering de relatie met de Amerikanen daadwerkelijk wil herzien, is nog de vraag. De regeringsadviseur waarschuwt al langer voor de ‘grimmige’ wereldorde die voor ons opdoemt De noodzaak van een nieuwe koers wordt breed onderkend.

Maar het echte ‘omdenken’ moet nog beginnen, concludeerde de Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid vorig jaar zomer nog. De regeringsadviseur waarschuwt al langer voor de ‘grimmige’ wereldorde die voor ons opdoemt. ‘Welvaart, weerbaarheid en waarden’ gaan daarin niet langer vanzelfsprekend samen, vreest de Raad.

Maar in Den Haag proefde hij nog te weinig erkenning voor de