Ontwikkelaars van over de hele wereld die afgelopen dinsdag enthousiast aan de slag gingen met het nieuwste AI-model, Fable 5, kwamen vrijdag van een koude kermis thuis. Het model bleek offline gehaald – weg mogelijkheid om met een simpele opdracht hele games of andere ingewikkelde software te maken.

Aanleiding: de Amerikaanse regering verbood Anthropic abrupt om nog langer niet-Amerikanen toegang te geven tot Fable 5 en het onderliggende taalmodel Mythos 5. Aangezien bij Anthropic zelf veel niet-Amerikanen aan de modellen werken, zag het Amerikaanse bedrijf geen andere mogelijkheid dan beide helemaal offline te halen.

En verdere ontwikkeling voorlopig stil te leggen. Mythos 5 is heel goed in het vinden van zwakheden in cyberbeveiliging en is daarom maar voor een beperkte groep overheden en bedrijven beschikbaar. Fable is eigenlijk hetzelfde model, en om dat wel vrij verkrijgbaar te maken, zijn daar ‘vangrails’ in aangebracht.

Volgens Anthropic heeft de Amerikaanse regering als reden voor het verbod voor beide modellen aangevoerd dat er bewijs zou zijn dat de modellen makkelijk te ‘jailbreaken’ zijn. Dat is het omzeilen van de interne regels van software, zodat die dingen gaat doen die de maker ervan eigenlijk geblokkeerd had.

Dat zou ervoor zorgen dat Fable buiten de vangrails ging, en zich eigenlijk gedroeg als Mythos. Anthropic ontkent overigens dat de jailbreak ernstig is. Volgens de Amerikaanse krant The Wall Street Journal hadden medewerkers van Amazon de kwetsbaarheden ontdekt.

De blokkade van de AI-modellen is een escalatie van de strijd om wie toegang heeft tot de nieuwste taalmodellen. Anthropic deed daar zelf al aan mee, door Mythos uit veiligheidsoverwegingen eerst alleen voor Amerikaanse instellingen open te stellen en daarna aan een beperkte groep bedrijven en overheden over de grens.

De Amerikaanse president Donald Trump tekende begin deze maand een decreet: AI-modellen die als cyberwapen kunnen dienen, moeten voortaan voor lancering eerst langs een regeringscontrole. De vraag is of het verbod dat nu door de regering-Trump is uitgevoerd echt alleen geldt voor Anthropic, dat geen beste relatie heeft met de Amerikaanse regering.

Of dat het ook de andere grote Amerikaanse AI-bedrijven zal raken. De escalatie zal in ieder geval nieuwe druk zetten op Europa om zelf harder aan de slag te gaan met de ontwikkeling van AI-modellen. Dat debat zal de komende dagen zeker oplaaien. Wat voor direct effect heeft het verbod op bedrijven die al werkten met Mythos 5 of Fable 5?

Eye Security‘We kunnen makkelijk overschakelen’ Niet direct heel veel, zegt Piet Kerkhofs. Hij is technisch directeur (CTO) van Eye Security, een Haags bedrijf dat aan zo’n 1.000 middelgrote bedrijven in Europa cyberbeveiliging biedt, in abonnementsvorm. Eye Security werkt zo’n vier jaar met AI, sinds de lancering van ChatGPT van OpenAI.

De afgelopen maanden zijn die modellen zo goed geworden dat ze ook steeds meer voor cyberverdediging worden toegepast. „Wat ons eerst een maand kostte, duurt nu 30 minuten. Dat is best eng.” Hoe raakt dit jullie? „We hebben het zo ingericht dat als morgen een ander model beter is dan het model van vandaag, we meteen kunnen overschakelen naar andere modellen.

Dat doen we uit kostenoverwegingen en uit prestatieoverwegingen. Maar ook voor het geval een model offline wordt gehaald, zoals nu. Dat is voor ons soevereiniteit.” „Ik denk wel dat wat er is gebeurd een wake-up-call is voor heel veel bedrijven die nu allemaal AI aan het adopteren zijn.

Dit is het moment om dat goed in te richten. Zodat je niet kwetsbaar wordt voor eventuele drukmiddelen van overheden.” Jullie waren al begonnen met de toepassing van Fable. Heeft zo’n verbod op de korte termijn wel impact? „Nee, zoals gezegd: we kunnen makkelijk overschakelen.

Ja, de kwaliteit is hoog van Mythos en Fable. Maar het zijn niet de enige modellen met zulke hoge kwaliteit. OpenAI heeft dat ook. En we schakelen met andere Amerikaanse modellen, maar ook met open-source AI-modellen die steeds beter worden.” OpenAI is ook Amerikaans.

Als alle geavanceerde Amerikaanse modellen eruit gaan, is dat dan geen probleem? „Amerikaanse modellen zijn op dit moment gewoon de beste. Dus het zou betekenen dat we vandaag minder goede AI tot onze beschikking hebben. Maar de andere leveranciers en open-source-modellen komen wel steeds dichterbij.

Het gat wordt steeds kleiner, en ik verwacht dat het over zes maanden nihil zal zijn. Maar op dit moment leveren we wel wat in.” Je noemt geen Europa? „In Europa heb je Mistral. Maar dat komt op dit moment nog niet in de buurt als je naar onafhankelijke metingen kijkt.

Vandaag de dag winnen Amerikaanse en Chinese modellen het op snelheid en kwaliteit. Maar dat kan over maanden totaal anders zijn.” Begrijp je dat de Amerikanen dit soort modellen voor zichzelf willen houden? „Het lijkt nog geen algemeen beleid te zijn. Tot nu toe is het alleen Anthropic.

Maar ik snap het strategisch gezien zeker. Het is gewoon een concurrentievoordeel. Er zijn sterke aanwijzingen dat Chinezen de modellen toch steeds weten te kopiëren – dat speelt mogelijk ook mee voor de Amerikanen. „Toch gaat dit verbod ze ook pijn doen. Ik zie dit als een kans voor Europa.

Want je jaagt niet-Amerikaanse organisaties juist weg van de Amerikaanse modellen. En er zijn dus al modellen die minstens net zo goed zullen worden als Mythos nu. Dat is een kwestie van tijd.” Wat volgens Kerkhofs een groot voordeel is, is dat je relatief eenvoudig kan wisselen als organisatie tussen verschillende modellen. „Dat is bij veel andere vraagstukken in digitale soevereiniteit niet het geval.

Kijk naar Microsoft Office. Of cloudoplossingen. Daar is vaak geen goed alternatief. In het geval van AI-modellen zijn die er wel.” Data Booster‘We moeten ons op geopolitiek gebied zorgen maken’ Bij het bedrijf van Wouter Neef, Data Booster, was van de week ook al gewerkt met Fable 5.

Zijn start-up, vijf jaar oud, traint bedrijven over hoe AI te gebruiken. Bij het maken van de per bedrijf aangepaste adviezen zet het bedrijf zelf ook AI in. „Op zich kunnen we nu nog wel bij ons werk dat we gedaan hadden met Fable 5, maar we moeten onze processen weer terugdraaien op een ander model.” Dat andere model is het nog wel openbare model van Claude.

Ook Data Booster heeft gereedschap waardoor het wisselen tussen de AI-modellen relatief eenvoudig kan. „We vinden het heel belangrijk om met een back-upplan te werken. Zodat we bijvoorbeeld ook over kunnen naar de Europese modellen van Mistral. We meten steeds wat de modellen kunnen.

Zodat we weten waar we op kunnen terugvallen als een model niet meer beschikbaar is.” Mistral is wel minder goed. Baart dat jullie zorgen, dat jullie misschien met minder goed materiaal moeten werken? „Niet direct enorm, voor ons specifiek. Ik denk wel dat we ons op geopolitiek gebied zorgen moeten maken.

Als de meer geavanceerde modellen niet meer beschikbaar zijn voor Europa, dan kunnen we echt gaan achterlopen wat betreft cyberveiligheid. „Die zorgen horen we ook van de ondernemers met wie wij samenwerken, en ik zie het ook rondgaan in allerlei Whatsapp-groepen.

En er zijn allemaal Deltaplannen bedacht om hier iets aan te doen. Maar er gebeurt nog weinig.” Neef wijst op het verhaal Europe 2031, dat deze week uitkwam. Dat is een fictief verhaal van een aantal wetenschappers, waarin wordt geschetst hoe Europa komende jaren zou blijven achterlopen in de ontwikkelingen van AI, omdat er te weinig in wordt geïnvesteerd. „Dat is heel relevant geworden nu: wij hebben niet langer de beste modellen om de belangrijke zaken te beschermen.” Wat waren eigenlijk de resultaten van die paar dagen werken met Fable? „Het gaf in ons werk enkele procentpunten betere prestaties.

Maar het was ook duurder. We zijn partner van Anthropic, dus kregen we onze rekenkracht wat goedkoper. Maar zonder dat, zou de businesscase niet uit kunnen.”